aansprakelijkheidsrecht

Aansprakelijkheidsrecht: ik heb schade wie moet de schade betalen

Vraag: ik heb schade, wie moet de schade betalen?
Antwoord: een benadeelde/slachtoffer dient zijn eigen schade te dragen, tenzij die schade door een ander is veroorzaakt en die persoon daarvoor wettelijk aansprakelijk is.

Onze stelregel is: Pech moet weg!

Een ieder die schade lijdt die hij of zij niet zelf heeft veroorzaakt, heeft recht op vergoeding van de schade door de schadeveroorzaker. Indien u plotseling en onverwachts geconfronteerd wordt met schade die is veroorzaakt door een ander, zal u die schadeveroorzaker daarvoor wel op de juiste wijze aansprakelijk moeten stellen. Bovendien zal u ook het bewijs moeten leveren dat de schade is ontstaan door de schuld van de schadeveroorzaker. Vragen die daarbij spelen zijn: is het vermoeden van schuld voldoende, kan de schuld worden geobjectiveerd en kan de bewijslast worden omgekeerd?

Aansprakelijkstelling: 5 vereisten

Als u schade hebt geleden doordat een ander nalatig, verwijtbaar of ernstig laakbaar heeft gehandeld, dan zal die schadeveroorzaker in de meeste gevallen wegens het plegen van een onrechtmatige daad verplicht zijn om de door u geleden schade te vergoeden. Daarvoor is wel vereist dat het gedrag (en soms het niet handelen) van de schadeveroorzaker – naar objectieve maatstaven beoordeelt – als maatschappelijke onzorgvuldig kan worden aangemerkt.  Teneinde een ander met succes aansprakelijk te kunnen stellen voor uw schade, moet wel aan vijf vereisten worden voldaan. Deze zijn:
1.  er dient sprake te zijn van maatschappelijk onzorgvuldig gedrag;
2.  de daad moet aan de dader kunnen worden toegerekend;
3.  er dient enige schade te zijn geleden;
4.  er dient een causaal verband te zijn tussen daad en schade;
5.  er dient een verband te zijn tussen de strekking van de overtreden norm en het geschade belang (relativiteitsvereiste).
In de wet worden 3 drie handelingen genoemd die zo wie zo een onrechtmatige daad opleveren:

i.    een inbreuk op het recht van een ander;

ii.   een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht;

iii.  onbetamelijk handelen, ofwel een doen of nalaten dat in strijd is met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer behoort.

Gedrag is onrechtmatig als naar objectieve maatstaven beoordeelt gesteld kan worden dat de schadeveroorzaker de in het maatschappelijk verkeer betamelijke zorgvuldigheid niet in acht heeft genomen. Van maatschappelijk onzorgvuldig handelen is in zijn algemeenheid sprake indien de schadeveroorzaker in hoge mate verkeerd, ernstig laakbaar of verwijtbaar nalatig heeft gehandeld. Verder gaat het uitsluitend om feitelijk gedrag en de maatstaven die daarvoor aangelegd dienen te worden. Opgemerkt moet worden dat op het gebied van de onrechtmatige overheidsdaad thans vrij algemeen wordt aangenomen dat de rechtspraak ten opzichte van de overheid (in toenemende mate) strenge normen aanlegt. Alleen als de onrechtmatige daad aan de pleger kan worden toegerekend, is deze aansprakelijk voor de geleden schade. Een onrechtmatige daad kan aan de dader worden toegerekend, indien zij te wijten is aan zijn schuld of aan een oorzaak welke volgens de wet of de in het maatschappelijk verkeer geldende opvattingen voor risico van de dader komt. Met andere woorden de daad moet de dader verweten kunnen worden. Ook moet de dader moreel en psychisch verantwoordelijk gesteld kunnen worden voor de nadelige gevolgen van zijn onjuiste/verkeerde handelwijze. Risico duidt aan dat een kwade kans voor iemands rekening komt.

Zonder schade geen aansprakelijkheid. Dus is wel vereist dat de benadeelde enige schade heeft  geleden of zal lijden. De rechtens relevante schade zal in de meeste door een onafhankelijke en externe derde/expert moeten worden vastgesteld. Voor de goede orde: niet iedere vermogens-of inkomensnadeel kan als rechtens relevante schade aangemerkt maar slechts dat nadeel dat volgens het geldende recht niet voor rekening van de benadeelde behoort te blijven. Verder moet er sprake zijn van schade en van causaal verband tussen schade en de onrechtmatige gedraging. Voor de vestiging van aansprakelijkheid is voldoende dat tussen daad en geleden schade een conditio sine qua non-verband bestaat.
Het relatieve aspect van de onrechtmatigheid, ofwel de Schutznorm wil zeggen dat de door de dader overtreden norm moet zijn geschreven ter bescherming van het belang van de benadeelde. Er is geen verplichting tot het vergoeden van schade wanneer de geschonden norm niet strekt tot bescherming tegen de schade zoals de benadeelde die heeft geleden. Dat betekent dat er een verband moet bestaan tussen de belangen van degene die schade lijdt en de geschonden norm. De norm (bijvoorbeeld een wet of regel) behartigt een bepaald belang en wanneer dit belang niet overeenkomt met het belang van het slachtoffer, dan is de dader niet aansprakelijk. Anders gezegd: de norm waarop een beroep wordt gedaan is inderdaad in het leven geroepen om het belang van de benadeelde te beschermen. Hieruit volgt allereerst dat er een norm dient te zijn, die door het onrechtmatig handelen is overtreden. Verder dient die specifieke norm te strekken tot bescherming van de belangen van de benadeelde. Met andere woorden de onrechtmatigheid dient als het ware rechtstreeks te zijn begaan jegens de benadeelde.

Aard en omvang van de schade

In de wet wordt het begrip schade niet duidelijk en concreet gedefinieerd. In de wet is wel bepaald dat vermogensschade en ander nadeel moet worden vergoed. Vermogensschade betreft geleden verlies en gederfde winst. Het begrip ander nadeel verwijst met name naar immateriële schade. De aanwezigheid van schade wordt in het algemeen snel aangenomen.

Indien zich een schadeveroorzakend feit heeft voorgedaan (u of de wederpartij heeft door een gebeurtenis schade opgelopen) dient allereerst de aard en omvang van de schade te worden vastgesteld. Het is belangrijk om de schade nauwkeurig vast te stellen, omdat de schade de grondslag is van een eventuele aansprakelijkstelling. Immers, als er geen schade is valt een ander niets te verwijten.

Betwisten aansprakelijkstelling

Indien een andere persoon of instantie u ten onrechte aansprakelijk heeft gesteld en u bent het daar niet mee eens, dan dient u de aansprakelijkstelling te betwisten, respectievelijk te ontkennen. Uiteraard bent u alsdan niet verplicht om de geclaimde schade te vergoeden. Op het terrein van aansprakelijkheidsrecht wordt rechtshulp verleent bij:

  1. vaststellen grondslag van aansprakelijkheid;
  2. bepalen van de omvang van de schade;
  3. verhalen van de schade;
  4. betwisten van eventuele aansprakelijkstelling;
  5. onderhandelen met de veroorzaker of slachtoffer;
  6. voeren van procedures;
  7. verhalen van de schade bij de verzekeraar;
  8. onderhandelen met de schaderegelaar.

De juristen van het juridisch adviesbureau de Juridisch Raadsman kunnen u in een eventuele civiele procedure bijstaan indien die tot de bevoegdheid van de sector kanton van de rechtbanken behoort (financieel belang van maximaal € 25.000,–).

Meer weten? Bel of stuur een e-mailbericht!